Oshxona yongʻinlari — uyda eng ko‘p uchraydigan va jiddiy xavf tug‘diradigan yong‘in turlaridan biridir. Bu turdagi yongʻinlar juda tez kengayadi va uydagi boshqa buyumlarning yonishiga sabab bo‘lishi mumkin. Yong‘inlarning oldini olish yoki sodir bo‘lgan taqdirda uni samarali tarzda o‘chirish uchun to‘g‘ri uskuna va vositalardan foydalanish juda muhim. Oshxonada yuzaga kelgan yongʻin turiga mos uskuna bilan xavfni kamaytirish mumkin.
Oshxona yongʻinlari odatda quyidagi to‘rt asosiy turga bo‘linadi:
Yogʻli skovorodka (qozon) yongʻinlari – Eng ko‘p uchraydigan turi. Yog‘ning haddan tashqari qizib, alangalanishi natijasida yuzaga keladi.
Elektr yongʻinlari – Oshxonadagi elektr jihozlari (qahva mashinasi, mikroto‘lqinli pech, tost tayyorlagich va h.k.) nosozligi tufayli sodir bo‘ladi.
Gaz yongʻinlari – Gaz plitasi yoki boshqa gaz bilan ishlaydigan uskunalarda gaz sizishi yoki olovning so‘nishi natijasida vujudga keladi.
Kimyoviy xavfli yongʻinlar – Oshxona tozalovchi vositalarining noto‘g‘ri qo‘llanilishi sababli yuzaga keladi.
Yongʻin vaqtida to‘g‘ri uskuna ishlatish hayotiy ahamiyatga ega. Har bir yong‘in turi uchun maxsus vositalar mavjud. Quyida oshxonadagi yongʻinlarni samarali tarzda o‘chirishda ishlatiladigan asosiy uskunalar keltirilgan:
Class K yongʻin oʻchirgichlar: Asosan yogʻli skovorodka yongʻinlarini o‘chirish uchun mo‘ljallangan. Yog‘ va boshqa oziq-ovqat mahsulotlarining alangalanishiga qarshi samarali hisoblanadi. Bu turdagi oʻchirgichlar ko‘pincha restoranlar va sanoat oshxonalarida qo‘llaniladi.
ABC yongʻin oʻchirgichlar: Uy sharoitida keng qo‘llaniladi. U yogʻ, elektr va gaz yongʻinlarini birdek samarali o‘chira oladi. Bu vosita oshxonadagi umumiy xavfsizlikni ta’minlashda yordam beradi.
Yogʻli skovorodka yongʻinlari uchun metall qopqoqlar juda foydali. Alanga boshlanganda, skovorodkani katta metall qopqoq bilan yopish alanganing havo bilan aloqasini uzadi va uni bo‘g‘ib o‘chirishga yordam beradi. Faqat qopqoqni ehtiyotkorlik bilan qo‘yish lozim, aks holda yong‘in kuchayishi mumkin.
Yogʻli skovorodkada sodir bo‘ladigan kichik yongʻinlarni oddiy tuz va bikarbonat yordamida bartaraf etish mumkin. Tuz alangani darhol so‘ndiradi, bikarbonat esa yongʻin manbasida reaksiyaga kirishib uni kengayishidan saqlaydi. Ammo bu faqat kichik yong‘inlarda qo‘llanilishi mumkin.
Ular oshxonadagi yogʻli yongʻinlarga qarshi tezkor javob berish vositasi sifatida ishlatiladi. Sprey yongʻin ustiga purkaladi va yogʻ sirtini qoplab alangani so‘ndiradi. Bu vositalar uyda favqulodda holatlarda ayniqsa foydalidir.
Duman va yongʻin detektorlari oshxonaga yaqin joylarga o‘rnatilishi kerak. Ular xavfli duman yoki issiqlikni aniqlaganda signal beradi. Bu yongʻinga tezkor javob berish va uni erta bosqichda nazoratga olish uchun juda muhimdir.
Elektr manbalaridan kelib chiqqan yongʻinlar uchun izolyatsiyalangan, maxsus elektr yongʻin oʻchirgichlar qo‘llanishi kerak. Bu qurilmalar tokka tegmasdan yongʻinni o‘chirish imkonini beradi.
Oldindan tayyorgarlik: Har doim oshxonada yongʻin oʻchirgichlar, yopqichlar va boshqa xavfsizlik uskunalari qo‘l ostida boʻlishi kerak.
Ehtiyotkorlik: Oshxona qurilmalaridan foydalanishda ehtiyot bo‘ling. Gaz, elektr va boshqa uskunalarning soz ishlayotganiga ishonch hosil qiling.
Doimiy trening: Uy a’zolari va oshxona xodimlari yongʻin xavfsizligi bo‘yicha mashg‘ulotlar o‘tashi lozim. Har bir kishi qaysi vositani qanday ishlatishni bilishi kerak.